Gwefan llywodraeth y DU
Nodwch fod gan y wefan hon system allweddumynediad llywodraeth y DU
Trefn llywio pennaf
dolenni i dudalennau eraill yn yr adran hon
Arian, treth a budd-daliadau
Yswiriant Gwladol
Rydych yn talu cyfraniadau Yswiriant Gwladol (YG) i gronni eich hawl i dderbyn rhai budd-daliadau nawdd cymdeithasol, gan gynnwys Pensiwn y Wladwriaeth. Mae'r math a'r lefel o gyfraniadau YG yr ydych yn eu talu'n dibynnu ar faint yr ydych yn ei ennill ac a ydych yn gyflogedig neu'n hunangyflogedig. Byddwch yn stopio talu cyfraniadau YG pan gyrhaeddwch oed Pensiwn y Wladwriaeth.
Pwy sy'n talu Yswiriant Gwladol?
Rydych yn talu cyfraniadau YG os ydych yn gweithio, yn hunangyflogedig ac yn 16 oed a throsodd, gyhyd â bod eich enillion dros lefel arbennig. Byddwch yn stopio talu cyfraniadau YG pan gyrhaeddwch oed Ymddeol y Wladwriaeth. Ar hyn o bryd yr oed ymddeol yw 65 i ddynion a 60 i ferched, ond bydd yn codi'n raddol i 65 i ferched dros y cyfnod 2010 i 2020.
Eich Rhif Yswiriant Gwladol
Eich rhif cyfrif personol chi yw eich rhif Yswiriant Gwladol (rhif YG). Mae'r rhif yn sicrhau bod y cyfraniadau Yswiriant Gwladol a'r dreth a dalwch yn cael eu cofnodi'n gywir ar eich cyfrif. Mae hefyd yn gweithredu fel rhif cyfeirnod ar gyfer y system nawdd cymdeithasol gyfan.
Pwy sy'n defnyddio eich rhif YG?
Dim ond i'r canlynol y dylech roi eich rhif YG:
- Cyllid a Thollau EM (HMRC)
- eich cyflogwyr
- Canolfan Byd Gwaith, os ydych yn hawlio Lwfans Ceisio Gwaith
- eich cyngor lleol, os ydych yn hawlio Budd-dal Tai
Mae hawl i nifer o fudd-daliadau'n dibynnu ar y cofnod o'ch cyfraniadau Yswiriant Gwladol, (edrychwch yn y 'Budd-daliadau sy'n dibynnu ar gyfraniadau YG' isod) felly mae'n bwysig iawn nad ydych yn rhoi eich rhif i neb arall.
Bydd rhaid i chi hefyd darparu eich rhif Yswiriant Gwladol os ydych yn agor Cyfrifon Cynilo Cenedlaethol (ISAs).
Sut i gael rhif YG
Os nad oes gennych rif YG eisoes, rhaid i chi wneud cais am un:
- cyn gynted ag y dechreuwch weithio
- cyn gynted ag y byddwch chi neu eich partner yn hawlio budd-dal
I allu gwneud cais rhaid i chi fod:
- ei fod dros 16 oed
- yn byw ym Mhrydain Fawr (Cymru, Lloegr neu'r Alban)
Os ydych yn rhiant neu'n warcheidwad ac yn derbyn Budd-dal Plant, bydd unrhyw blant yr ydych yn gofalu amdanynt yn cael cerdyn yn dangos eu rhif YG ychydig cyn iddynt gyrraedd 16 oed.
I wneud cais am rif YG, bydd rhaid i chi ffonio llinell gymorth gwasanaeth dyrannu YG y Ganolfan Byd Gwaith ar 0845 600 0643. Byddan nhw'n gweld a oes rhaid i chi gael rhif ac yn trefnu i chi gael cyfweliad 'profi pwy ydych chi'.
Cyfweliad 'profi pwy ydych chi'
Fel arfer, cyfweliad un-ac-un fydd hwn (oni bai fod angen cyfieithydd arnoch, er enghraifft). Bydd y cyfwelydd yn gofyn cwestiynau i chi am eich cefndir a'ch amgylchiadau.
Mae'n bosib y bydd y cyfwelydd hefyd yn gofyn i chi lenwi ffurflen gais.
Os nad oes gennych unrhyw ddogfennau swyddogol
Os nad oes gennych unrhyw ddogfennau swyddogol, bydd dal rhaid i chi fynd i'r cyfweliad. mae'n bosib y gallwch chi brofi pwy ydych chi gyda'r wybodaeth rowch chi yn y cyfweliad.
Cyfraddau Yswiriant Gwladol
Mae'r symiau a ganlyn yn berthnasol i'r flwyddyn dreth 2007-2008:
Os ydych yn gyflogedig
- os ydych yn ennill dros £105 yr wythnos (y 'trothwy enillion') a hyd at £770 yr wythnos byddwch yn talu 11 y cant o'r swm hwn fel cyfraniadau YG 'Dosbarth 1'
- rydych hefyd yn talu un y cant o'ch enillion dros £770 yr wythnos fel cyfraniadau YG Dosbarth 1
- byddwch yn talu swm is fel gweithiwr os ydych yn aelod o gynllun pensiwn 'contractio-allan' eich cyflogwr
Os ydych chi’n hunangyflogedig
- rydych yn talu cyfraniadau YG 'Dosbarth 2' ar gyfraniad cyfradd wastad wythnosol o £2.30
- rydych hefyd yn talu cyfraniadau YG 'Dosbarth 4' fel canran o'ch elw trethadwy - rydych yn talu wyth y cant ar elw trethadwy blynyddol rhwng £5,435 a £40,040 ac un y cant ar unrhyw elw trethadwy uwchlaw'r swm hwnnw
- os disgwylir i'ch enillion ym mlwyddyn dreth 2008-2009 fod yn llai na £4,825, efallai y bydd gennych hawl i'r Eithriad Enillion Isel (EEI), sy'n golygu nad oes raid i chi dalu unrhyw gyfraniadau YG Dosbarth 2 - gallwch wneud cais am yr EEI ar gyfer blwyddyn dreth 2008-2009 ar ffurflen CF10
Budd-daliadau sy'n dibynnu ar gyfraniadau YG
Bydd eich hawl i'r budd-daliadau canlynol a/neu'r swm y gallwch ei gael yn dibynnu ar eich cyfraniadau YG chi (neu gyfraniadau eich priod neu bartner sifil mewn rhai amgylchiadau):
- Lwfans Ceisio Gwaith ar sail cyfraniadau (cyfraniadau YG Dosbarth 1 yn unig)
- Budd-dal Analluogrwydd (os na allwch weithio am gyfnodau hir oherwydd salwch neu anaf)
- Pensiwn y Wladwriaeth
- Pensiwn ychwanegol y Wladwriaeth (Cyfraniadau YG Dosbarth 1 yn unig)
- Lwfans Rhiant Gweddw
- Lwfans Profedigaeth
- Taliad Profedigaeth
Mwy o ddolenni defnyddiol
Additional links
Allweddumynediad llywodraeth y DU
