Gwefan llywodraeth y DU

Pwy sy’n gymwys?

Mae'n bosibl y byddwch chi'n gallu cael Cymhorthdal Incwm os ydych chi rhwng 16 a 59 a bod unrhyw un o'r canlynol yn berthnasol:

• eich bod yn rhiant unigol
• eich bod wedi'ch cofrestru'n sâl neu'n anabl
• eich bod yn fyfyriwr a naill ai'n rhiant unigol neu'n anabl
• eich bod yn gofalu am rywun sy'n sâl neu'n oedrannus
• eich bod yn feichiog ac mae disgwyl i'ch babi gael ei eni o fewn yr 11 wythnos nesaf, neu rydych wedi rhoi genedigaeth yn ddiweddar a ganwyd eich babi o fewn y 15 wythnos diwethaf

a bod y canlynol yn berthnasol:

• nad oes gennych gynilion o £16,000 neu fwy
• nad ydych chi'n gweithio, neu eich bod yn gweithio llai na 16 awr yr wythnos ar gyfartaledd

Mae’n bosibl y byddwch yn gymwys i gael Cymhorthdal Incwm hefyd os yw eich incwm yn isel ac:

• eich bod yn sâl a bod eich Tâl Salwch Statudol yn llai na'r Cymhorthdal Incwm y byddai gennych yr hawl i'w gael
• nad ydych chi neu'ch partner neu bartner sifil yn gweithio oherwydd absenoldeb rhiant
• eich bod ar absenoldeb tadolaeth

Rhwng 2010 a 2020 bydd yr uchafswm oedran y bydd dynion a merched yn gallu derbyn budd-daliadau oedran gweithio yn codi yn unol â’r cynnydd mewn oed Pensiwn y Wladwriaeth i ferched o 60 i 65.

Newidiadau i Gymhorthdal Incwm ar gyfer rhieni unigol

Mae newidiadau i Gymhorthdal Incwm a allai effeithio eich hawl os ydych yn ei gael oherwydd eich bod yn rhiant unigol. Gellir dod o hyd i fwy o wybodaeth drwy ddilyn y ddolen isod.

• Newidiadau i Gymhorthdal Incwm ar gyfer rhieni unigol

Ble i gael cyngor

I gael gwybod a ydych chi'n gymwys i gael Cymhorthdal Incwm, cysylltwch â'ch swyddfa Canolfan Byd Gwaith neu'ch swyddfa fudd-daliadau leol.

Petai'n well gennych, fe allech siarad ag un o gynghorwyr y Ganolfan Cyngor ar Bopeth.

• Dod o hyd i'ch canolfan Cyngor Ar Bopeth agosaf Opens new window

• Cysylltu â'r Ganolfan Byd Gwaith Opens new window

Pwy sydd ddim yn gymwys?

Os byddwch chi'n gweithio mwy na 16 awr yr wythnos ar gyfartaledd, neu fod gennych bartner neu bartner sifil sy'n gweithio 24 awr neu fwy yr wythnos ar gyfartaledd, fe arfer, fyddwch chi ddim yn gallu hawlio Cymhorthdal Incwm.

Faint fyddwch chi’n ei gael?

Bydd faint o Gymhorthdal Incwm gewch chi'n amrywio yn ôl eich amgylchiadau fel unigolyn. Dyma rai o'r ffactorau sy'n gallu effeithio ar faint gewch chi:

Sut mae'n cael ei dalu

Caiff y Cymhorthdal Incwm ei dalu'n syth i'ch cyfrif banc, cymdeithas adeiladu, Swyddfa'r Post® neu Gynilion Cenedlaethol sy'n derbyn Taliad Uniongyrchol.

Ond mae'n bosib i chi gael siec i'w chyfnewid yn Swyddfa'r Post® os na allwch chi agor neu reoli cyfrif.

O Ebrill 2009 mae’r Canolfan Byd Gwaith yn cyflwyno newidiadau i’r diwrnod a pha mor aml yr ydych yn cael eich talu Cymhorthdal Incwm. Gall y newidiadau symud y diwrnod yr ydych yn cael eich talu, bydd y diwrnod hwn yn cael ei benderfynu gan eich rhif Yswiriant Gwladol. Mae’r newidiadau hefyd yn golygu y byddwch yn cael eich talu o leiaf bob dwy wythnos. Dilynwch y ddolen isod am fwy o wybodaeth.

• Newidiadau i’r diwrnod y mae eich budd-dal yn cael ei dalu Opens new window

Yr effaith ar fathau eraill o gymorth ariannol

Os oes gennych hawl i i gael Cymhorthdal Incwm, byddwch yn gymwys fel mater o drefn i gael:

• Budd-dal Tai

• Budd-dal Treth Cyngor

Sut mae hawlio

Ffoniwch 0800 055 6688 (rhwng 8.00 am - 6.00 pm o ddydd Llun i ddydd Gwener). Mae gwasanaeth ffôn testun ar gael os oes gennych nam ar eich clyw neu'ch lleferydd 0800 023 4888.

Neu gallwch hawlio ar-lein, isod.

• Hawlio ar-lein - Cymhorthdal Incwm Opens new window

• Cysylltu â Chanolfan Byd Gwaith Opens new window

Galw'n ôl

Ar ôl i chi siarad â swyddog, bydd hwnnw/honno'n eich ffonio chi'n ôl i drefnu apwyntiad i chi weld asesydd ariannol a chynghorydd personol.

Bydd yr asesydd ariannol yn sicrhau eich bod wedi rhoi'r holl wybodaeth sydd ei hangen i gefnogi'ch hawliad cyn i chi gael cyfweliad gyda phwyslais ar waith â'r cynghorydd personol, a fydd yn eich helpu i ddod o hyd i waith.

• Cysylltu â Chanolfan Byd Gwaith Opens new window

Beth i’w wneud os bydd eich amgylchiadau’n newid

Soniwch wrth eich swyddfa Canolfan Byd Gwaith neu'ch swyddfa fudd-daliadau cyn gynted ag y bydd unrhyw un o'r canlynol yn berthnasol:

• Cysylltu â Chanolfan Byd Gwaith Opens new window

Sut mae apelio

Os gwrthodwyd Cymhorthdal Incwm i chi neu os ydych chi'n meddwl eich bod wedi derbyn y swm anghywir, gallwch ofyn i'r swyddfa a fu'n delio gyda'ch hawliad ailystyried eu penderfyniad.

Os ydych chi'n dal i fod yn anhapus gyda'r canlyniad, gallwch apelio drwy lenwi taflen GL24 'Os credwch fod ein penderfyniad yn anghywir'.

• Sut i apelio yn erbyn penderfyniad budd-dal

• 'Os credwch fod ein penderfyniad yn anghywir' Opens new window

• Cymorth gyda ffeiliau PDF

Lwfans Cyflogaeth a Chymorth

Cyflwynwyd y Lwfans Cyflogaeth a Chymorth ar 27 Hydref 2008. Disodlodd Budd-dal Analluogrwydd a Chymhorthdal Incwm, a delir oherwydd salwch neu anabledd, i gwsmeriaid newydd. Fe'i cynlluniwyd i'ch helpu i gyflawni'ch llawn botensial, os oes gennych gyflwr iechyd neu os ydych yn anabl, a'ch helpu i ddod yn annibynnol o fudd-daliadau.

• Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (adran pobl anabl)

Mwy o ddolenni defnyddiol

• Gwybodaeth budd-daliadau - Yn gyflogedig neu'n chwilio am waith

• Gwybodaeth i ofalwyr – yn cynnwys cefnogaeth, hawliau a chymryd seibiant (adran gofalu am rywun)

• Canllaw cymorth ariannol ar gyfer pobl anabl (adran pobl anabl)

• Costau iechyd - arian ar gyfer triniaeth feddygol